Er was eens…

Sprookjes zijn ontstaan uit volksverhalen. Verhalen voor volwassenen die vroeger bol stonden van platvloerse, gruwelijke maar ook erotische elementen.

Van 18 tot 28 januari zijn het de nationale voorleesdagen, een goed moment om eens na te gaan wat we eigenlijk voorlezen of voorgelezen krijgen. Sprookjes zijn ontstaan in de tijd dat de meeste mensen nog niet konden lezen en schrijven. In plaats van lezen vertelde men elkaar verhalen. Wanneer een sprookje precies is ontstaan en wie het heeft bedacht is daarom niet altijd te achterhalen. De verhalen gingen van mond tot mond en werden zelden opgeschreven.

Het kenmerk van een sprookje is dat alles mogelijk is. Dieren gedragen zich als mensen, er zijn tovenaars, heksen, reuzen en dwergen. Sprookjes werden verteld als volksvermaak maar vaak zat er ook een boodschap in de verhalen verborgen, de zogenaamde moraal van het verhaal. De moraal van een sprookje was van oorsprong gericht op volwassen en besprak ook problematiek van volwassenen, bijvoorbeeld seksualiteit.

Vele sprookjes waren dus oorspronkelijk helemaal niet voor kinderen bedoeld. De verhalen zaten vol platvloerse, gruwelijke en erotische elementen en zijn door de jaren heen bewerkt tot zoete verhaaltjes om kinderen mee op te voeden. In de oorspronkelijke versie van het verhaal van Assepoester, bijvoorbeeld, scheurde zij op klokslag 12 bij het wegrennen uit haar jurk, omdat de prins haar daar vast had, en moest in haar nakie verder. En gaf de prins zijn soldaten de opdracht de stiefzusters ter plekke te onthoofden, nadat zij hem probeerde te misleiden bij het passen van het muiltje.

Aan de meeste sprookjes zit nog altijd een moraal vast. Sommige verborgen boodschappen zijn tijdloos. Bijvoorbeeld in het verhaal van Belle en het Beest, dat laat zien dat echte schoonheid van binnen zit. Andere sprookjes zouden wel een opfrisbeurt kunnen gebruiken. Bijvoorbeeld Roodkapje, haar wordt aangeraden op het pad te blijven (lees rechte pad). De wolf staat model voor slechte invloeden (lees de geneugten van het leven).En de Put van Vrouw Holle vertelt dat hard werken wordt beloond, maar dat luiheid wordt gestraft. Dat is niet meer van deze tijd. Wat dacht je van al die verhalen waarin de knappe prins de schone jonkvrouw redt. In deze tijd zou een vrouwelijke held niet misstaan.

Een sprookje loopt ook altijd goed af, tenminste dat doet de veel gebruikte laatste zin vermoeden: …en ze leefden nog lang en gelukkig. Maar misschien krijgen Doornroosje en de prins wel problemen met seks. Is zij vreselijk onzeker over haar lichaam of krijgt hij geen erectie meer. Of worstelt de prins van Sneeuwwitje met zijn homoseksualiteit en heeft hij een verhouding met 1 van de 7 dwergen…in dat geval leefde zij nog enige tijd samen, maar werden daar niet echt gelukkig van en gingen uit elkaar.

WIST JE DAT…? Het woord sprookje afgeleid is van het oud Hollandse woord ‘sproke’ wat spreuk, verhaal of spreken betekende?